De wereldwijde luchtvaart blijft groeien, ongeacht de discussie over krimp in Nederland. Dat stelt Pieter Elbers, voormalig topman van KLM en IndiGo. Tijdens het ANVR-congres op Madeira schetste hij vrijdagmiddag enkele trends die de toekomst van de luchtvaart bepalen.
Elbers brak een lans voor Schiphol en KLM, benadrukte het belang van technologische vernieuwing en verduurzaming en had ook een boodschap voor de reisbranche. De pakketreis is volgens hem allerminst achterhaald.
Pieter Elbers heeft 34 jaar in de luchtvaart gewerkt, maar was opmerkelijk genoeg nog nooit op Madeira geweest. Ook het ANVR-congres was voor hem een primeur. De voormalig president-directeur van KLM en voormalig CEO van de Indiase luchtvaartmaatschappij IndiGo gebruikte zijn presentatie om de ontwikkelingen in de internationale luchtvaart in perspectief te plaatsen. Daarbij keek hij nadrukkelijk verder dan Nederland.
Elbers begon met een terugblik op de coronapandemie. Destijds werd voorspeld dat de reiswereld fundamenteel zou veranderen. Zakelijke bijeenkomsten zouden voortaan via Teams plaatsvinden, consumenten zouden minder reizen en digitale alternatieven zouden een belangrijk deel van het toerisme vervangen. ‘Niets, niets, niets van dat alles’, aldus Elbers. Er wordt volgens hem juist volop gereisd. ‘We gebruiken Teams, maar er wordt nog steeds gereisd.’
Als illustratie van de menselijke behoefte aan mobiliteit vertelde hij over zijn bezoek aan de religieuze Maha Kumbh-bijeenkomst in het Indiase Prayagraj in februari 2025. Volgens de organisatoren trok het evenement gedurende 45 dagen ongeveer 600 miljoen bezoekers. Zelfs op een rustige dag waren er miljoenen mensen aanwezig.
‘Mobiliteit is zo oud als de weg naar Kralingen’, zei Elbers. Mensen hebben altijd gereisd en zullen dat volgens hem blijven doen. Wie over de toekomst van de luchtvaart spreekt, moet daarom vooral kijken naar de toekomst van mobiliteit.
Groei
Elbers signaleert een aanhoudende groei van de luchtvaart. Vooral in Azië en het Midden-Oosten neemt de vraag sterk toe. De economische ontwikkeling en de bevolkingsgroei zorgen ervoor dat steeds meer mensen zich een vliegreis kunnen veroorloven.
Elbers verwees naar zijn ervaringen bij IndiGo. Toen hij vier jaar geleden bij de Indiase prijsvechter begon, vervoerde de maatschappij jaarlijks ongeveer 77 miljoen passagiers. Bij zijn vertrek was dat aantal gestegen tot 122 miljoen. ‘Iedere drie dagen één miljoen klanten’, illustreerde Elbers de omvang van IndiGo.
Ter vergelijking: KLM vervoert volgens Elbers ongeveer 35 miljoen passagiers per jaar, al gaat het daarbij om een ander netwerk met veel meer langeafstandsvluchten.
Vooral de groei van de luchtvaart binnen Azië wordt volgens hem onderschat. Het gaat niet alleen om meer vluchten tussen Europa en Azië, maar ook om een enorme uitbreiding van het vliegverkeer binnen de regio. ‘Iedereen die denkt dat we in Nederland een beetje gaan krimpen en dat de wereld daar een voorbeeld aan gaat nemen, vergeet het maar. Dat gaat niet gebeuren. Nederland is op dat gebied geen gidsland.’
Verduurzaming
Een belangrijke trend is verduurzaming, volgens Elbers een van de ingewikkeldste uitdagingen voor de luchtvaart. Hij benadrukte dat er de afgelopen decennia al veel is gebeurd. Nieuwe vliegtuigen beschikken over zuinigere motoren, efficiëntere technologie en een lager brandstofverbruik. Ook slimmere routes dragen bij aan vermindering van de uitstoot.
Tegelijkertijd erkende hij dat de luchtvaart vervuilt. Een vliegtuig veroorzaakt uitstoot, net zoals vrachtwagens, bussen en andere vervoermiddelen dat doen. De discussie moet volgens hem vooral gaan over de vraag hoe die uitstoot en de overige overlast zo veel mogelijk kunnen worden beperkt.
Elbers sprak nadrukkelijk zijn waardering uit voor de inspanningen van KLM om de luchtvaart schoner en stiller te maken. De ontwikkeling van duurzame vliegtuigbrandstoffen verloopt volgens hem nog langzaam, vooral vanwege de hoge kosten. Ook elektrificatie biedt mogelijkheden, al is die voorlopig vooral geschikt voor kortere afstanden. ‘Je kunt de luchtvaart niet in vijf jaar verduurzamen, en ook niet in tien jaar.’
Elbers is niettemin optimistisch over de technologische mogelijkheden richting 2050. Wel waarschuwde hij dat verduurzaming niet los kan worden gezien van betaalbaarheid. Reizen is al aanzienlijk duurder geworden en consumenten moeten de kosten kunnen blijven dragen.
Luchthavens
Een andere trend betreft de fundamenten van de luchtvaart: luchthavens, infrastructuur en personeel. In grote delen van de wereld wordt fors geïnvesteerd in nieuwe luchthavens en uitbreiding van bestaande voorzieningen. Elbers noemde onder meer Singapore en Dubai. Daarbij trok hij een vergelijking met Nederland. Waar andere landen investeren in toekomstige capaciteit, legt Nederland volgens hem zichzelf beperkingen op. ‘Hoe kan het zijn dat je zo’n prachtige infrastructuur hebt en vervolgens zelf moedwillig beperkingen gaat opleggen?’
Daarmee doelde hij nadrukkelijk op Schiphol en het netwerk van KLM. Elbers vindt dat de enorme toegevoegde waarde van Schiphol voor de Nederlandse economie niet uit het oog mag worden verloren. Volgens hem lost een beperking van de luchtvaart niet automatisch de onderliggende problemen op. Hij pleitte daarom voor een bredere discussie waarin internationale bereikbaarheid, economische betekenis en het beperken van overlast gezamenlijk worden afgewogen.
Kunstmatige intelligentie
De vijfde trend is de opkomst van kunstmatige intelligentie. AI zal volgens Elbers zowel de klantreis als de interne processen van luchtvaartmaatschappijen ingrijpend veranderen. Hij verwees naar AI-agents die zelfstandig reizen kunnen zoeken en boeken. Tijdens het congres werd gesproken over een toekomst waarin consumenten steeds meer via één digitaal platform hun reizen regelen. Volgens Elbers verloopt die ontwikkeling sneller dan velen verwachten.
Hij haalde een recente beslissing van United Airlines aan om beperkingen op te leggen aan niet-geautoriseerde externe partijen. Daarmee worden luchtvaartmaatschappijen nu al geconfronteerd met vragen over klantrelaties en de rol van nieuwe digitale tussenpersonen. Voor de operationele kant zijn de mogelijkheden minstens zo groot.
IndiGo voerde volgens Elbers dagelijks ongeveer 2.200 vluchten uit en vervoerde 350.000 passagiers per dag. Het verwerken van weersomstandigheden, luchtruimbeperkingen en verstoringen vraagt om steeds geavanceerdere systemen. AI maakt het mogelijk modellen te ontwikkelen die zichzelf verbeteren. Hetzelfde geldt voor revenue management. Tarieven, beschikbaarheid en productaanbod zullen volgens Elbers steeds dynamischer worden.
Pakketreis
Wat betekenen al deze ontwikkelingen voor de reisbranche? Volgens Elbers wordt vooral de positie van de klant steeds belangrijker. Reizigers verwachten een persoonlijk aanbod, maar willen tegelijkertijd eenvoud. AI kan daarbij helpen, al waarschuwde hij voor technologie die vooral nieuwe complexiteit veroorzaakt.
Opvallend was zijn verwijzing naar de pakketreis. Toen internet opkwam, werd voorspeld dat consumenten voortaan alles zelf zouden boeken en traditionele reisorganisaties overbodig zouden worden. Die voorspelling is volgens Elbers niet uitgekomen. Integendeel: door het overweldigende aanbod kan het juist aantrekkelijk zijn om een reis te boeken die overzichtelijk, goed georganiseerd en op persoonlijke wensen afgestemd is.
Daar ligt volgens Elbers een blijvende rol voor reisorganisaties en reisagenten. Voorwaarde is wel dat zij hun toegevoegde waarde duidelijk maken en blijven investeren in technologie. Hij riep de Nederlandse reisbranche daarnaast op gezamenlijk aandacht te blijven vragen voor internationale bereikbaarheid. Zijn boodschap aan de aanwezige ondernemers was uiteindelijk optimistisch. De luchtvaart zal blijven groeien, nieuwe technologie zal bestaande modellen veranderen en reizigers zullen andere verwachtingen krijgen.
De centrale vraag is volgens Elbers dan ook niet of mensen blijven reizen, maar of bedrijven voldoende flexibel, innovatief en toekomstbestendig zijn om daarvan te profiteren.
Foto: Pieter Elbers met Arjan Kers (voorzitter ANVR) en Frank Radstake (directeur ANVR)
Geef een reactie